Ni WILSON FORTALEZA
May inaantabayang ‘open warfare’ sa pagitan ng kampo ng mga Marcos at Duterte ngayong 2024 na inaasahang higit na lalala habang papalapit ang mid-term elections ng 2025. May magaganap na gyera, ibig sabihin, sa dating UniTeam dahil sa maagang paglitaw ng banggaan ng kanilang mga interes.
Ngunit sa susunod ko na tatalakayin habang kumakalap pa tayo ng mga solidong impormasyon tungkol sa bagay na ito dahil digmaan sa pulitika ang mas tinutunton ng tesis ko tungkol dito.
Dadako muna ako sa mas malaking larawan, ang kalagayang pandaigdig at mga prospek ngayong taon karugtong ng namamayaning digmaan at alitan sa ilang bahagi ng mundo, katulad sa hindi natatapos na digmaan sa pagitan ng Russia at Ukraine, ang nangyayaring genocide sa gyerang Israel at Palestine, at iba pang mga tensyon na maaring sumiklab sa panibagong digmaan. Kabilang dito ang tensyon sa sarili nating bakuran, ang West Philippine Sea.
Ang posibilidad ng mas maraming alitan at digmaan sa 2024 ay isang nakakabahalang pangyayari, lalo na sa konteksto ng nagaganap na sa kasalukuyan at sa nakalipas na ilang taon. Bagamat mahirap gumawa ng partikular na mga prediksyon tungkol sa nagbabantang paglala ng mga alitan, maraming salik ang maaaring makaapekto sa posibilidad ng armadong tunggalian. Ito ay ang mga sumusunod:
Geopolitikang na tensyon: Ang umiiral na mga geopolitikang na alitan at tensyon sa pagitan ng mga bansa ay maaaring tumungo sa mas malawak na armadong tunggalian. Ang patuloy na alitan sa teritoryo, ideolohikal na pagkakaiba, at kumpetisyon sa pandaigdigang kalakalan at agawan ng yaman, ay maaaring maging mitsa ng mas maraming tunggalian kung ang mga diplomatikong solusyon ay mabibigo. Alalahanin natin na ang motibo ng maraming nagdaang digmaan ay agawan sa mineral resources katulad ng langis at minang metal. Mas maigting ang agawang ito sa kasalukuyan lalo na sa matulin na paglakas ng higanteng China.
Ekonomikong krisis: Nagpapatuloy ang tinatawag na cost-of-living crisis sa maraming panig ng mundo. Mismong ang United Nations Development Program (UNDP) ay nagbibigay babala sa maaring kahantungan ng hindi narereslobang problema, kabilang dito ang posibilidad ng social unrest o civil war lalo na kung magkakaroon ng matinding agawan sa suplay ng pagkain, tubig, at iba pang esensyal na pangangailangan sa harap ng lumalalang krisis sa klima, at malalang unemployment problem.
Politikal na instabilidad: Ang marupok o hindi istable na politikal na kapaligiran, kasama ang mga bansa na may mahinang pamamahala, awtoritaryanong pamahalaan, o hindi naaayos na mga internal na alitan, ay maaring mauwi sa karahasan. Ang mga alitan sa kapangyarihan, katiwalian, at hindi maayos na pamamahala ay maaaring tumungo sa ganap na armadong tunggalian.
Etniko, pampulitika, o pangkulturang pagkakaiba: Ang matinding mga etniko, pampulitika, o pangkulturang pagkakaiba sa loob ng isang bansa ay maaaring magdulot ng internal na mga alitan o tensyon sa pagitan ng mga bansa. Ang mga kasaysayan ng hinanakit, pulitikal na manipulasyon ng mga pagkakaiba, o hidwaan sa pagitan ng mga pulitikal na aktor ay maaaring magpalala sa mga tunggalian.
Proxy wars at militarisasyon: Ang mga proxy war, kung saan ang mga panlabas na aktor ay sumusuporta sa magkalabang mga partido o nakikilahok sa proxy military actions, ay maaaring makadagdag sa rehiyonal na kaguluhan at pagtindi ng mga tunggalian. Ang paglaganap ng mga armas at paglakas ng kakayanang militar sa ilang mga rehiyon ay maaaring makadagdag sa potensyal ng mga armadong tunggalian, lalo na kung ang nasa likod ng mga ito ay mga superpowers na naging negosyo na ang mga digmaan.
Upang maibsan ang panganib ng mas maraming digmaan, mahalaga ang nagkakaisang pagsisikap tungo sa pagresolba ng mga tunggalian, diplomasya, pagsasagawa ng diyalogo, at pandaigdigang kooperasyon. Ang mga diplomatikong landasin, medyasyon, at pagsusulong ng mapayapang solusyon sa mga alitan ay dapat bigyang prayoridad upang maiwasan ang paglala ng mga tensyon. Bukod dito, ang pang-ekonomiyang pag-unlad, pagsasaayos ng sa problema ng inekwalidad at pagsusulong ng karapatang pantao ay maaaring magdulot ng pangmatagalang katiwasayan at bawasan ang mga kampong nagtutulak ng mga tunggalian.
Add Comment